आस्था शर्मा / काठमाडौं। निर्वाचन आचारसंहिता लागू भएसँगै देश औपचारिक रूपमा मौन अवधिमा प्रवेश गरेको छ। सडकमा झन्डा र नाराको भीड छैन, माइक्रोफोनको आवाज थामिएको छ, सामाजिक सञ्जालमा उम्मेदवारका प्रत्यक्ष अपिल रोकिएका छन्। तर राजनीतिक शोर घटे पनि नागरिक चेतनाको हलचल थामिएको छैन। अब बोल्ने समय दलहरूको होइन अब निर्णय गर्ने समय नागरिकको हो।
यही मौनताको क्षणमा विश्व परिदृश्य अस्थिर छ। Israel र Hamas बीचको द्वन्द्वले मध्यपूर्वमा असुरक्षा बढाइरहेको छ। Iran र United States बीच बढ्दो तनावले ऊर्जा बजार, कूटनीतिक सम्बन्ध र विश्व अर्थतन्त्रमा तरंग पैदा गरेको छ। यसको असर तेलको मूल्यदेखि आपूर्ति श्रृंखलासम्म देखिन थालेको छ। आयात–निर्भर अर्थतन्त्र भएको नेपाल यसबाट अलग बस्न सक्दैन। पेट्रोलियम पदार्थ महँगो हुँदा बजारमा मूल्यवृद्धि हुन्छ, रोजगारीका अवसर खुम्चिन्छन्, र विदेशमा कार्यरत नेपालीहरूको सुरक्षाको प्रश्न झन् संवेदनशील बन्छ।
मतदाता अहिले एक महत्वपूर्ण मोडमा उभिएको छ। चुनावी भाषणका आकर्षक वाक्यांश र भावनात्मक नाराभन्दा पर, अब यथार्थका प्रश्नहरू सोध्नुपर्ने बेला आएको छ। विश्व अस्थिर हुँदा नेपालको कूटनीतिक सन्तुलन कसरी जोगिने? अर्थतन्त्र दबाबमा पर्दा रोजगारी र उद्यमशीलतालाई कसरी जोगाइने? वैदेशिक रोजगारीमा निर्भर लाखौं नेपालीको सुरक्षाका लागि कस्तो नीति चाहिन्छ? यी प्रश्नहरूको स्पष्ट, व्यवहारिक र जिम्मेवार उत्तर खोज्ने समय यही हो।
यो चुनाव केवल प्रतिनिधि छान्ने प्रक्रिया होइन।
यो भविष्यको दिशा तय गर्ने निर्णय हो।
यता, मौन अवधिमा पनि डिजिटल संसार मौन हुँदैन। सामाजिक सञ्जालमा भ्रम र दुष्प्रचारको बाढी अझ तीव्र हुन सक्छ। आधा–सत्य, काटछाँट गरिएका भिडियो, पुराना तस्बिरलाई नयाँ सन्दर्भमा प्रस्तुत गर्ने प्रवृत्ति र भावनात्मक उत्तेजना फैलाउने सामग्रीले मतदातालाई प्रभाव पार्ने प्रयास गर्छ। भ्रम प्रायः अज्ञानतावश फैलिन्छ भने दुष्प्रचार योजनाबद्ध रूपमा। यसबीच सत्य छुट्याउने जिम्मेवारी नागरिककै काँधमा छ।
शीर्षकभन्दा सामग्री पढ्ने बानी, स्रोतको विश्वसनीयता जाँच्ने चेतना, र भावनात्मक प्रतिक्रियालाई नियन्त्रण गर्ने संयमता—यी आजका मतदाताका सबैभन्दा शक्तिशाली हतियार हुन्। पुष्टि नभएको सामग्री सेयर नगर्नु पनि लोकतान्त्रिक जिम्मेवारी नै हो। लोकतन्त्र केवल मत हाल्ने दिनमा सीमित हुँदैन; यो हरेक दिन सत्य र विवेकको पक्षमा उभिने अभ्यास हो।
मौन अवधिको शान्ति भित्र गहिरो अर्थ लुकेको छ।
शोर थामिएको छ, तर इतिहास लेखिने तयारी भइरहेको छ।
नेपाललाई अहिले भावनामा बग्ने नेतृत्व होइन, विवेकमा आधारित निर्णय गर्ने क्षमता चाहिएको छ। विश्व दुई ध्रुवमा तानिँदै गर्दा सन्तुलित कूटनीति, अस्थिर अर्थतन्त्रका बीच आत्मनिर्भरता, र डिजिटल युगमा सूचना सुरक्षाको स्पष्ट दृष्टि यी नै आजका वास्तविक एजेन्डा हुन्।
मत केवल अधिकार होइन, जिम्मेवारी हो। मत केवल मन परेको अनुहारलाई होइन, देश धान्न सक्ने क्षमतालाई दिनुपर्छ। मौन अवधिमा नागरिकले आफूलाई सोध्नुपर्ने एउटै प्रश्न छ—के मेरो निर्णय क्षणिक प्रभावमा आधारित छ, कि दीर्घकालीन भविष्यको सोचमा?
निर्वाचनको दिन नजिकिँदै जाँदा देश शान्त देखिन्छ। तर यही शान्तताभित्र नेपालको भोलि आकार लिँदैछ।
मौन बसौं, तर अन्धो नबनौं।
शान्त रहौं, तर सचेत रहौं।
र जब मतपेटिका अगाडि उभिन्छौं—आफ्नो विवेकलाई नै मत दिऔं।